Kuźnia projektów

Turystyka i Kultura: Skansen w wersji mini

Muzea na świeżym powietrzu to miejsca, w których nie tylko odkrywamy nasze dziedzictwo, oglądamy eksponaty i poznajemy ich historię, ale również odpoczywamy. Jak zainteresować nimi dzieci, dla których skansen może być mało atrakcyjny? Wizyta w Muzeum Wsi Radomskiej daje jasną odpowiedź.

W dobie rozkwitu zyskujących błyskawiczną popularność placówek interaktywnych stare, poczciwe muzea budownictwa ludowego, popularnie zwane skansenami, muszą szukać nowych sposobów eksponowania kultury tradycyjnej. Z tym wyzwaniem zmierzyło się Muzeum Wsi Radomskiej, w którym od roku realizowany jest projekt „Wokół wiejskiej zagrody, modernizacja i renowacja krajobrazu kulturowego prezentowanego w Muzeum Wsi Radomskiej”.

Wczoraj i dziś

Przewidziano w nim kilka zadań. Już w poprzednim roku zakończono pierwsze z nich, polegające na wymianie słomianego pokrycia dachów na pięciu zabytkowych budynkach wiejskich – stodołach z Iłży i Mąkosów Nowych, oborze z Zawady Starej, chałupie z Trzemchy Dolnej oraz stodole ze Skaryszewa wraz z sieczkarnią. W lipcu 2018 r. sfinalizowane zostało zadanie drugie, mianowicie przeniesienie i renowacja wiatraka z Wierzbicy – jednego z kilku znajdujących się na terenie skansenu. Zabytkowy trzypoziomowy koźlak wrócił do swego pierwotnego wyglądu i funkcji. Po mieszczącej się w nim w przeszłości kawiarence nie ma już śladu. Dziś, wyposażony m.in. w kamienie młyńskie, jest jednym z najciekawszych budynków udostępnionych do zwiedzania. – Chcieliśmy zachować jak najwięcej z oryginalnej konstrukcji. Wszystko wygląda tak jak pierwotnie. Wiatrak jest wyposażony we wszystkie urządzenia potrzebne do mielenia mąki, chociaż produkcja nie będzie prowadzona. Będzie można natomiast obserwować jego działanie – mówi Ilona Jaroszek-Nowak, dyrektor Muzeum Wsi Radomskiej w Radomiu.

Nuda? Wykluczone!

Największą zmianą jest jednak otwarcie „Małej wioski”, czyli części skansenu przeznaczonej specjalnie dla najmłodszych gości. Żeby zwiedzić cały teren Muzeum Wsi Radomskiej, potrzeba kilku godzin, a to przerasta możliwości dzieci. To, co dla dorosłego jest fascynujące i różnorodne, dla malucha może być monotonne i męczące. Z tej obserwacji wziął się pomysł zbudowania małego skansenu, będącego jednocześnie atrakcyjnym placem zabaw. Pierwszy etap realizacji zakończył się w sierpniu 2018 r. Powstał plac zabaw, na którym zainstalowano typowe dla takich obiektów elementy, jak np. zjeżdżalnie i huśtawki, tyle że swoim wyglądem i charakterem nawiązujących do architektury ludowej lub elementów życia wiejskiego. Na placu postawione zostały także figuralne ule, atrapa studni z żurawiem i inne elementy małej architektury, które czynią miejsce bardziej przyjaznym dla maluchów. Plac zabaw, oprócz swej oczywistej funkcji rozrywkowej, edukuje dzieci i uwrażliwia na kulturę tradycyjną wsi południowego Mazowsza. Bardzo ważnym, a jednocześnie oryginalnym elementem są dostosowane do wzrostu dzieci zminiaturyzowane budowle wiejskie, np. bróg na siano oraz replika autentycznej chałupy z Solca, której oryginał znajduje się na terenie muzeum. Chałupa w wersji dla dzieci jest prawie czterokrotnie mniejsza, ale wiernie odtwarza oryginalną zarówno z zewnątrz, jak i wewnątrz.

– „Mała wioska” już działa. Jest przeznaczona dla najmłodszych, a dorosłemu trudno jest nawet tam wejść. Dzieci mogą do niej wchodzić i bawić się replikami autentycznych wiejskich sprzętów gospodarstwa domowego, które znajdują się w środku. Chodziło o to, by pokazać to, co jest w muzeum, ale w sposób atrakcyjny i przyjazny dla dzieci. To dopiero pierwszy etap działań. W przyszłym roku planujemy dodatkowo wybudowanie małej zagrody – mówi Ilona Jaroszek-Nowak. W „Małej wiosce” mogą się odbywać lekcje i warsztaty muzealne dla dzieci i młodzieży.

To jeszcze nie koniec

W tym roku zakończy się renowacja i przebudowa kościoła pw. św. Doroty z Wolanowa wraz z wolno stojącą dzwonnicą z Wielgiego. Po zakończeniu tego zadania oba obiekty odzyskają pełną funkcjonalność. Staną się nie tylko zabytkami architektury wiejskiej, które będzie można zwiedzać, ale również obiektami sakralnymi służącymi do kultu religijnego. – W kościele wymienimy podłogę, konserwację przejdą mensy boczne, zainstalowane zostanie nagłośnienie. Wkrótce zabrzmią w nim także organy, wykonane na zamówienie, a w dzwonnicy zamontowane zostaną dzwony – wymienia dyrektor muzeum. Dzięki tym zmianom możliwa będzie organizacja koncertów muzyki organowej. Środki europejskie sprawiły, że zabytkowy kościół, zdobiony wyjątkowymi barokowymi freskami, odzyska dawny blask.

W planach na 2019 r. jest budowa nowego pawilonu ekspozycyjnego wraz z wiatą. Będzie to doskonałe miejsce do prezentowania kolekcji ciągników i maszyn rolniczych samodzielnej konstrukcji. W nowym pawilonie turyści będą mogli korzystać z kiosku multimedialnego. Natomiast w głównym budynku wejściowym pojawią się biletomaty i kawiarenka.

Ostatnim zadaniem realizowanym w ramach projektu jest przebudowa dróg i ścieżek na terenie skansenu liczącego ponad 36 ha. Zostaną one wyremontowane, ujednolicone, a przy tym dostosowane charakterem do znajdujących się obok zabytków budownictwa ludowego. Nawierzchnia będzie wykonana z naturalnego kruszywa. Odmienione Muzeum Wsi Radomskiej będzie bardziej atrakcyjne dla zwiedzających – zarówno tych interesujących się tradycyjną kulturą wiejską, jak i tych najmłodszych gości, którzy poprzez zabawę będą mieli okazję przenieść się do świata mazowieckiej wsi.

Marek Rokita

 

Projekt: Wokół wiejskiej zagrody, modernizacja i renowacja krajobrazu

kulturowego prezentowanego w Muzeum Wsi Radomskiej

Działanie: 5.3 Dziedzictwo kulturowe

Całkowita wartość projektu: 7,1 mln zł

Dofinansowanie z RPO WM: 3 mln zł